Bir xeyalperest insan yeni qurdugu xeyalini dostuna danishir:"bir deli ve bir qrup insan gorurem.Deli qishqira-qishqira bir qrup insana deyir:-men deli oldugumu boynuma almagimla haminizdan agilli oldugumu subut eledim."Sizce deli kimdi? Davamı...
Venalarin varikoz genelmeleri
Venalarin varikoz genelmesi xesteliyi ashagi etraflarda, adeten, qadinlarda mushahide edilir.Statistik melumatlara gore 45 yashdan yuxari her besh qadindan birinde qeyd olunur.
Etiologiyasi.Varikoz genelmeye sebeb olan amiller esasen 2 qrupa: a) xesteliyemeyllik yaradan anatomik amiller; b) xesteliyin torenmesine sebeb olan hemodinamik amiller.
Birinci qrup amillere vena damarlarinin ezele-elastik liflerinin zeifliyi ve damarlardaki klapan chatishmazligi aiddir.Venalarin ezele qishasinin kollagen liflerinin zeifliyi anadangelme ve qazanilma ola biler.Muelliflerin bir qismi xesteliyin sebebini damar divarindaki birleshdirici toxuma liflerinin anadangelme zeifliyinde gorurler.Damar divarinin ezele-elastik liflerinin zeifliyi muxtelif toksiki-infeksion amillerin tesirinden toreyen neyrodistrofik pozgunluqlardan da bash vere biler.Damarlarin sinir sisteminin zedelenmesi onlarin tonusunun azalmasina, elastiki liflerin atrofiyasina sebeb ola biler.
Agciyer absesi
Abses ve qanqrena agciyer parenximasinin muxtelif formali iltihabi prosesidir.Piogen qisha ile ehate olunmush mehdud irinli boshluga abses deyilir.Keskin abses iltihabi infiltrasiya ile ehate olunur.Agciyer toxumasinda muxtelif faktorlarin tesirinden qan dovraninin pozulmasi neticesinde (intoksikasiya, tromboz ve emboliya, diger nahiyelerde olan irinli proseslerin metastazi ve i.a.) qeyri-mueyyen serhedlere malik olan nekroz toxumanin emele gelmesine qanqrena deyilir.Absesle qanqrenanin patoloji anatomik ve klinik menzeresi oxshar olduqlarina gore onlari bir-birinden ayirmaq hemishe mumkun olmur.Bununla elaqedar olaraq bezi muellifler her iki prosesi vahid qrupda birleshdirirler.S.I.Spasokukotskinin fikrince, agciyerin absesi ve qanqrenasi eyni iltihabi prosesin muxtelif merhelesidir.Ancaq patoloji anatomik xususiyyeti, neticenin muxtelifliyi, absesin qanqrenaya kechmesinin mumkun olmasi, prosesin evvelden axira qeder abses ve yaxud qanqrena kimi getmesi her iki prosesi xesteliyin serbest formasi kimi qebul etmeye esas verir.Absesin iltihabi reaksiya ile mehdudlashmasi orqanizmin umumi muqavimetinin yaxshi olmasi, qanqrena zamani ise prosesin hech bir reaksiya olmadan genish yayilmasi orqanizmin reaksiyasinin zeif, pis olmasini gosterir.
Davamı...
Tromboz ve emboliya
Her iki patoloji veziyyet keskin arterial kechilmezliyin imkishafina sebeb olur.Tromboz damar divarinda qan laxtasinin emele gelmesi ile xarakterize olunur.Bele bir veziyyetin meydana chixmasi uchun damar endotelinin zedelenmesi, hemostaz sisteminde deyishikliyin bash vermesi, qanin axma suretinin azalmasi kimi pozgunluqlarin olmasi lazimdir.Zedelenmish damar divarinda trombosit aqreqatlarin emele gelmesi, onun sethine fibrin tellerinin chokmesi, torabenzer strukturaya chevrilmesi ve onun qandan formali elementleri tuta bilmesi qan laxtasinin emele gelmesine sebeb olur.Belelikle, damar divarinda emele gelmish ve fiksasiya olmush qan laxtasi tedricen formalasharaq, boyuyerek damar menfezinin kechidliyini hissevi ve tam tuta bilir.
Davamı...
Agciyer qanqrenasi
Agciyer absesinin ve qanqrenasinin etiologiyasi, patogenezi ve klinikasi eynidir.Ferq ondan ibaretdir ki, qanqrenanin klinik menzeresi absese nisbeten chox agir olur.
Birinci novbede bele xestelerde derin intoksikasiya, yuksek, daimi ve yaxud hektiki heraret, ezabverici oskurek ve keskin ufunetli iye malik olan belgem ifrazi nezeri celb edir.
Pielonefrit
Pielonefrit boyrek leyeni ve kasaciqlarinin, boyrek parenximasinin, xususen ara toxumanin qeyri-spesifik iltihabi prosesidir.Xestelik en chox ushaq yashlarinda tesaduf olunur.Yashlilarda ise ushaq vaxti sagalmamish pielonefritin davami mushahide olunur.40 yasha qeder qadinlar daha tez xesteliye tutulur, bu da hamilelik ve ashagi sidik yollarinin anatomik xususiyyeti ile elaqedardir, ahil yashlarda ise kishiler arasinda xesteliyin chox yayilmasini prostat vezinin xoshxasseli hiperplaziyasi neticesinde bash veren sidik stazi ile izah etmek olar.
Davamı...
Sistit
Sistit sidikliyin selikli qishasinin ve umumiyyetle diger qishalarinin da prosese celb olundugu iltihabi xestelikdir.
Etiologiya ve patogenez.Xestelik mikroblar, viruslar, parazitler terefinden toredilir, kimyevi maddeler, zedelenme, shualanma ve s. neticesinde bash verir.Mikroorqanizmler sistitin yaranmasinda butun sebebler arasinda en chox tesaduf olunur ve onlarin da 50%-i bagirsaq chopleri terefinden yaranir.Sebebinden asili olaraq sistitlerin bezi cehetleri ferqli olur, meselen, qrip epidemiyasi zamani adenoviruslar hemorragik sistit toredirler ve yaxud, protey residivveren sistite sebeb olur.
Boyrek polikistozu
Polikistoz xesteliyi boyrek toxumasinin choxlu miqdarda muxtelif kistalarla evez olunmasi ile xarakterize olunan, boyreklerin en agir inkishaf anomaliyalarindan sayilan,ikiterefli, irsi xarakter dashiyan xestelikdir.
Etiologiya ve patogenez.Boyrek polikistozunun bash vermesi haqqinda bir chox mulahizeler vardir.Son zamanlar xesteliyin boyreyin embrional inkishafinin pozulmasi neticesinde bash vermesi qebul olunur.Bu mulahizeye esasen embrional inkishaf dovrunde nefronun formalashmasinin pozulmasi neticesinde bezi duz ve eyri kanalciqlarin tam ve duzgun birleshmemesi neticesinde xestelik emele gelir.Sekretor ve ekskretor aparatin bele qeyri-duz birleshmesi neticesinde ilkin sidiyin nefronun proksimal hissesinden xaric olmasi chetinleshir.Bu zaman evvel kanalcigin genishlenmesi bash verir, sonra ise kista emele gelir.Eger kanalciqlar bir-biri ile hech birleshmemishse, onda chox boyuk kista emele gelir.Odur ki, bir boyrekde xirda kistalarla yanashi boyuk kistalar da mushahide olunur.Bununla yanashi boyreklerde normal nefronlar da mushahide olunur.Sonradan boyreklerde xronik pielonefritin inkishafi ile elaqedar ara toxumanin inkishafi bash verir ve bu da hemin normal veziyyetde olan nefronlarin da kistoz deyishikliye ugramasina getirib chixara biler ve getdikce boyreklerde normal fealiyyet gosteren nefronlarin sayi azaldigi uchun xroniki boyrek chatishmazligi inkishaf eder.
Nefroptoz
Nefroptoz - boyreyin sallanmasi, onun patoloji hereketli olmasina deyilir.Sag terefde daha chox tesaduf olunur.Iki terefli visseroptoz (splonxnoptoz) fonunda olur.Qadinlarda daha chox (73%) tesaduf olunur.
Etiologiya.Boyreyin bag aparatinin zeifliyi ve travma neticesinde onun zedelenmesi, guclu ariqlama, qarin on divarinin tonusunun azalmasi neticesinde qarindaxili tezyiqin azalmasi xesteliyi sebeb olur.
Tetanus
Tetanus - yoluxucu xestelik olub, Clostridium tetani terefinden ifraz edilen toksin neticesinde ezelelerin lokal ve ya umumi yigilmasi ile xarakterize olunur.
Epidemiologiyasi ve patomorfologiyasi.Xestelik travmalarla elaqedar bash verir.Infeksiyanin girish qapisi - zedelenmish deri ortuyu ve selikli qishalardir.Derin yara cibleri olan deshilmish ve elece de ezilmish nekrotik toxumanin oldugu genish yaralar xususile tehlukelidir.Adeten ashagi etraflarin mikrotravmalari (62-65%) yoluxmanin daha tez-tez rast gelen sebebidir ve bununla elaqedar tetanusu "yalin ayaqlar" xesteliyi adlandirirlar.Yoluxma yaniq ve donvurma zedelenmeleri nahiyesinin, cerrahi emeliyyat sahesinin, venadaxili inyeksiya yerlerinin (xususen heroin narkomaniyasinda), dogush ve gizli abort vaxti dogush yollarinin, yenidogulmushlarda gobek helqesinin chirklenmesi neticesinde mumkundur.
